Waarnemen

Waarnemen is een belangrijk onderdeel van het verenigingsleven van de Werkgroep Leidse Sterrewacht. Met de historische telescopen van de Oude Sterrewacht en onze eigen instrumenten bestuderen leden de sterrenhemel. Van de maan en planeten tot sterrenhopen en nevels: er is altijd iets nieuws te ontdekken.

Leren waarnemen met historische telescopen

Leden kunnen worden opgeleid om de historische telescopen van de Sterrewacht te bedienen. Ervaren leden dragen hun kennis over, zodat nieuwe waarnemers vertrouwd raken met de instrumenten en leren hoe ze hemelobjecten kunnen vinden en observeren.

Na deze opleiding kunnen leden zelfstandig met de historische telescopen waarnemen. Sommige leden maken zelfs astrofoto's met deze bijzondere instrumenten.

Het regelmatig gebruiken van de telescopen helpt bovendien om hun technische staat in de gaten te houden. Tijdens het waarnemen merken we snel wanneer er iets niet goed functioneert, bijvoorbeeld aan de optiek, de mechaniek of de montering. Zo kunnen problemen tijdig worden opgespoord en aangepakt. Waarnemen en onderhoud gaan daarmee hand in hand.

De tienduims refractor staat in de koepel gericht op Jupiter; door het geopende luik is de sterrenhemel zichtbaar
De tienduims refractor gericht op Jupiter.

Eigen telescopen

Naast de historische instrumenten beschikt de vereniging over een aantal eigen telescopen. Daaronder bevindt zich een speciale zonnekijker, waarmee we de zon veilig kunnen observeren, en een telescoop die geschikt is voor astrofotografie.

Op zoek naar donkere hemel

Vanuit Leiden is de hemel niet altijd donker genoeg om de zwakkere objecten aan de sterrenhemel goed te kunnen zien. Daarom trekken leden er soms met hun eigen telescopen op uit naar een donkerdere plek, bijvoorbeeld aan de kust bij Noordwijkerhout.

Daarnaast organiseert de vereniging waarneemweekenden. Daarbij zoeken we een locatie met een echt donkere hemel, ver weg van storende lichtvervuiling. Een voorbeeld is het Dark Sky Park Lauwersoog, waar de omstandigheden veel gunstiger zijn om de sterrenhemel te bekijken.

Bijzondere waarnemingsprojecten

Was het donker?

De Werkgroep Leidse Sterrewacht neemt deel aan Was het donker?, een meetproject van het Kapteyn Instituut en ScienceLinX van de Rijksuniversiteit Groningen. Leden hebben hiervoor een Sky Quality Meter (donkermeter) op het dak van de Sterrewacht geplaatst. Deze meet automatisch de helderheid van de nachtelijke hemel boven Leiden. De metingen dragen bij aan het onderzoek naar lichtvervuiling en laten zien hoe donker het bij ons daadwerkelijk wordt.

De meetgegevens van onze locatie, Leiden-Sterrewacht, zijn hieronder te bekijken.

Actuele grafiek van de hemelhelderheid (SQM-metingen) boven Leiden-Sterrewacht
Live meting van de hemelhelderheid boven Leiden-Sterrewacht, via washetdonker.nl.

Sterbedekkingen door planetoïden

Een groepje leden houdt zich bezig met het waarnemen van sterbedekkingen door planetoïden. Wanneer een planetoïde vanaf de aarde gezien voor een ster langs beweegt, kan het sterlicht korte tijd verdwijnen. Door dit nauwkeurig te timen en te meten, kunnen gegevens worden verzameld over de grootte en vorm van de planetoïde. De waarnemingen sluiten aan bij het werk van de Dutch Occultation Association (DOA), de Nederlandse vereniging voor waarnemers van sterbedekkingen en kleine planeten.

Samen waarnemen

Waarnemen doe je samen. Leden delen hun kennis en ervaring, helpen elkaar bij het vinden van objecten en ontdekken nieuwe mogelijkheden met de instrumenten. Zowel beginnende als ervaren waarnemers kunnen zo hun kennis en vaardigheden verder ontwikkelen.